Izba Pamięci Ady Sari

ADA SARI właśc. Jadwiga Szayer

 

ur. 29.VI. 1886 r. w Wadowicach, zm.  12.VII 1968 r. w Ciechocinku.

Śpiewaczka (sopran). Studiowała muzykę i śpiew w Krakowie i Wiedniu w szkole hr. Pizzamano 1905-07, a następnie w Mediolanie 1907-09 u prof. Antonio Rupnickiego.

Początkowo śpiewała operowe partie liryczno – dramatyczne, po zmianie repertuaru zyskała sławę dzięki wykonaniom koloraturowym partii sopranowych w operach G. Rossiniego (Rozyna w Cyruliku Sewilskim), G. Donizettiego (tytułowa w Łucji z Lammermooru), G. Verdiego (Gilda w Rigoletcie, Violetta w Traviacie) i in.

Występowała w teatrach operowych we Włoszech (1923 debiutowała w La Scali jako Królowa Nocy w Czarodziejskim flecie W.A. Mozarta), a także w innych krajach europejskich oraz w obu Amerykach.

W latach 1947-59 profesor Państwowej Wyższej szkoły Muzycznej w Warszawie (jej uczennicami były m.in.: Z. Donat, m. Fołtyn, H. Mickiewiczówna, B. Nieman, B. Sokorska, H. Szymulska, U. Trawińska-Moroz).

 

 

Gdy Jadwiga Szayerówna miała 3 lata jej rodzina osiedliła się na stałe w Starym Sączu przy ulicy Sobieskiego 16. Ojciec Edward Szayer (1856-1940) doktor praw prowadził kancelarię adwokacką a w latach 1920 – 30 był burmistrzem Starego Sącza oraz założycielem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

Ada miała pięcioro rodzeństwa; siostrę i czterech braci. Uczęszczała do szkoły powszechnej sióstr Klarysek i pobierała pierwsze lekcje śpiewu od swej matki Franciszki z Chybińskich. W okresie gdy studiowała za granicą ojciec wybudował, obok istniejącego domu, piętrową kamienicę, w której później wielokrotnie gościła jego słynna córka.

Po II wojnie światowej obydwa domy sprzedano; w piętrowej kamienicy przez długie lata mieścił się ośrodek zdrowia a obecnie jest własnością TP. S. A. Powyższe fakty upamiętniają tablice na obydwu domach ufundowanych przez Towarzystwo Miłośników Starego Sącza (1969 r.) oraz Burmistrza Starego Sącza (2011 r.).

 

Na starosądeckim starym cmentarzu znajduje się grobowiec rodziny Szayerów. Wybudowany został w 1901 r. po śmierci zmarłej w wieku 13 lat drugiej córki Szayerów Franciszki.

W 1935 r. pochowany w nim został syn Jan Szayer zmarły w wieku 34 lat. Edward Szayer – ojciec spoczął w grobowcu w 1940 r. W 1999 r. sprowadzono z Meksyku prochy Emilii Szayer-Guerro – żony Jana, która po śmierci męża wyjechała do Meksyku i ponownie wyszła za mąż. Tam zmarła w 1989 r. Przed śmiercią życzeniem jej było spocząć na starosądeckiej ziemi.

Grobowiec rodziny Szayerów został gruntownie odnowiony w 2010 r. staraniem Towarzystwa Miłośników Starego Sącza, ze środków społecznych zebranych podczas kwesty na cmentarzach w 2009 r.

 

NOWE EKSPONATY – dar Piotra i Huberta  Szayerów – bratanków artystki

F O T O G R A F I E

 

 

  1. Fotografie oryginalne Ady Sari 18 szt.
  2. Fotografie oryginalne innych osób 3 szt.
  3. Fotografia Rady Miejskiej Starego Sącza

na tle „Sokoła” z 1928 r. 1 szt

4. Fotografie oryginalne uczennic i uczniów Ady Sari 35 szt.

5. Fotografie Stefana Heine 2 szt.

6. Fotografia willi dar Edwarda Szayera 1 szt.

7. Fotografie drukowane – 2 rodzaje po 8 szt. razem 16 szt.

8. Fotografie z pogrzebu Ady Sari 6 szt.

9. Fotografie grobowca Ady Sari 8 szt.

 

 

Rękopisy Ady Sari

 

1. „O dykcji i belkancie” 11 kart.

2. „Il mio prio incontro con it maestro Toscanini”

3. (Pierwsze spotkanie z Toscaninim) 4 kart.

 

 

Listy Ady Sari

 

1. Brudnopisy lub nie wysłane rękopisy sygnowane 4 szt.

2. Po rosyjsku – maszynopis – kopia z autografem 1 szt.

3. Po polsku – maszynopis – kopia datowana, bez podpisu 1 szt.

4. Telegram 1 szt.

 

 

 

Materiały do życia i działalności artystycznej

 

  1. Irena Bator – „Słowo o Adzie Sari” rękopis 76 kart.
  2. Ada Sari – „Moje pierwsze spotkanie z Toscaninim”

maszynopis 2 kart.

3.  Piotr Rytel – „Ada Sari” maszynopis 3 kart.

+ wstęp I. Bator – maszynopis 1 kart.

4. Ada Sari – „Miasta, w których śpiewałam;

artyści, z którymi śpiewałam.

repertuar odśpiewanych oper,

dyrygenci pod kierownictwem, których śpiewałam.”

maszynopis z poprawkami odręcznymi 3 karty (2 egz.)

5. Brak autora – Rozdział III. „Lata 1910 – 1925 Lata pracy                                                                    i   powodzenia”

(Fragment większej całości) maszynopis 13 kart.

6. Irena Bator [Życiorys Ady Sari] – maszynopis 6 kart.

7. Brak autora – „Ada Sari Jadwiga Szayer„ życiorys

maszynopis + uwagi odręczne  15 kart.

8. Kazimierz Spisak – „W 80. rocznicę urodzin Ady Sari”

maszynopis 4 kart.

9. Ada Sari „Referat o koloraturze” maszynopis 2 kart

10. Ada Sari – „Ada Sari odpowiada” maszynopis 3 kart.

11. Ada Sari – „Wrażenia ze zjazdu Delegatów – wokalistów

Nieborowie” maszynopis 2 kart.

12. Stefan Heine – „Trzy mistrzynie stacata i trylu”

maszynopis 10 kart.

13. Jerzy Karolus – Ada Sari maszynopis 2 kart.

14. Piotr Rytel – Ada Sari maszynopis 2 kart.

15. Brak autora – „Partie z oper, śpiewane przez Adę Sari”

maszynopis, rękopis 1 kart.

16. Wiktor Brégy – „Parę wspomnień o Artystce i Koleżance „ 5 kart.

17. (nazwisko autora nieczytelne) „Ada Sari” rękopis 1 kart.

18. Ada Sari? – „Opery. Koncerty. Dyrygenci. Uczniowie.”

maszynopis z poprawkami odręcznymi (2 wersje) 3 kart.

19. Stefan Heine – „Ada Sari „The New Patti” maszynopis 6 kart.

20. Brak autora „Recenzja pośmiertna r. 1968” maszynopis 3 kart.

21. Irena Bator – [Życiorys Ady Sari] wersja II maszynopis 5 kart.

22. „Prawda o Adzie Sari – oświadczenie Heleny Karkowskiej”

maszynopis 2 kart.

 

 

 

Wydawnictwo o Adzie Sari

 

  1. Ada Sari „Ostatnie krytyki 1930 – 1934” 12 egz.
  2. Ostatnie krytyki Ady Sari artystki wszechświatowej 2 egz.
  3. Jubileusz 50 lecia pracy artystycznej Ady Sari 2 egz.
  4. Ada Sari. 50 lat pracy artystycznej. 2 egz.
  5. Press Comment of Ada Sari Triumphs 7 egz.
  6. Ultime critiche dell’ Ada Sari 5 egz.
  7. 80 lat życia oraz 60 lat pracy artystycznej Ady Sari 1 egz.

 

 

 

 

Czasopisma z artykułami o Adzie Sari

 

 

1. Panorama nr 11 z 1987 r. 1 egz.

2. Teatr nr 15 z 1977 r. 1 egz.

3. Ruch Muzyczny nr 14 z 1969 r. 1 egz.

4. Teatr i Film nr 12 z 1957 r. 1 egz.

5. Ruch Muzyczny nr 14 z 1966 r. 2 egz.

 

 

 

Listy do Ady Sari

 

 

  1. Stefana Heine 71 szt.
  2. Inne od różnych osób 49 szt.
  3. Kartki 7 szt.
  4. Telegramy 2 szt.
  5. Kartki ksieni ss. Klarysek Bonawentury Werbel 2 szt.

 

 

Dokumenty

 

  1. Testament Ady Sari (po angielsku) maszynopis

uwierzytelniony pieczęcią i podpisem Jerzego Bertholdiego

tłumacza przysięgłego 1 kart.

2.  Odpis testamentu po polsku bez pieczęci i podpisu

– maszynopis 1 kart.

3.  Protokół z otwarcia testamentu Ady Sari

– maszynopis kopia uwierzytelniona pieczęcią

i podpisem Władysław Stybel – Notariusz 1 kart.

4.  Autorisation (po francusku) maszynopis – kopia

z podpisem Mariana Szayera 1 kart.

5.  Pokwitowanie przez Bogusława Kaczyńskiego

odbioru od Mariana Szayera materiałów dotyczących

Ady Sari – maszynopis – oryginał

podpisany przez Bogusława Kaczyńskiego 27.V.1977 r. 1 kart.

 

 

 

Płyty i klisze fotograficzne

 

1. Slajdy grobu Ady Sari 9 szt.

2. Negatywy – klisze grobu Ady Sari 11 fragmentów

3. Negatywy – klisze z pogrzebu Ady Sari 7 fragmentów

4. Klisze – kadry pojedyncze portrety Ady Sari 13 szt.

5. Płytki drukarskie 5 szt.

6. Płytki fotograficzne szklane 5 szt.

 

 

Inne

 

1. Płyty gramofonowe z nagraniem śpiewu Ady Sari

sprzed 1939 r. w tym 1 szt. utrącona 8 szt.

2. Album na płyty 1 szt.

3. Kasetka drewniana 1 szt.

4. Projekt grobowca 1 szt.

5. Nekrologi

  • po śmierci 1 szt.
  • w 3 rocznicę 1 szt.
  • w 5 rocznicę 2 szt.
  • w 10 rocznicę 2 szt.

5. Pocztówki klasztoru ss. Klarysek sprzed 1939 r. 11 szt.

6. Skrypt – Czesław Wojtyński – „Nauka śpiewu w zarysie” 1 egz.

7. Program koncertów uczniów i uczennic 2 szt.

8. Wycinki prasowe – plik 2 teczki

9.  Wiersze o Adzie Sari

maszynopis 4 szt.

rękopis 5 szt.

 

Papiery po Halinie i Marianie Szayerach

 

1. Listy do Mariana Szayera 12 szt.

2. Listy do Haliny Szayer 3 szt.

3. Listy Mariana Szayera do Ludwika Erhardta

– maszynopis – kopia 1 szt.

4. List Mariana Szayera do członków rodziny (brudnopis) 1 kart.

5. Dokumenty – pozew do sądu przeciw Polskim Nagraniom

+ dokumenty towarzyszące plik

6. Korespondencja Mariana Szayera z Ministrem Kultury i Sztuki

w/s budowy – pomnika nagrobnego Ady Sari plik

7. Listy i depesze kondolencyjne 8 szt.

 

Materiały dotyczące Edwarda Szayera – ojca

 

  1. List Adama Smolińskiego z 1914 r. – rękopis 1 szt.
  2. Niezwykła uroczystość w Starym Sączu” – magazyn 1 kart.
  3. Wypis uchwały Rady Miasta Starego Sącza w/s

nadania tytułu „Honorowego Obywatelstwa”

– maszynopis 1 kart.

 

img_0968 img_0970 img_0977img_9064